مردم شهر هم برایشان وضعیت وی عجیب بود که نهایت پرده از روی اسرار وی برداشته شد و در روایت است از سکه ای که برای خرید داشت اسرارش فاش شد در نهایت او را نزد پاداش زمان بردند و او مردی یکتا پرست بود بعد به سمت غار حرکت کردند بخاطر رعبو وحشتی که خدا به دل انان انداخت وارد غار نشدند فقط ان شخص وارد شد همراهانش وحشت زده شدند فکر کردند ان دقیانوس است ان شخص ماجرا را برایشان توضیح داد و گفت خدا ما را نشانه ای برای مردم قرار داد و انها خوشحال شدند و گریه کردند و گفتند خدایا ما را در همان حال بمیران و پادشاه ان زمان نیز ان محل را عبادتگاهی ساخت .

ایه 17 بحثی در خصوص موقعیت اصحاب کهف در غار دارد:
وَتَرَى الشَّمْسَ إِذَا طَلَعَتْ تَزَاوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْ ذَاتَ الْیمِینِ وَإِذَا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذَاتَ الشِّمَالِ وَهُمْ فِی فَجْوَةٍ مِنْهُ ذَلِكَ مِنْ آیاتِ اللَّهِ مَنْ یهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَنْ یضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ وَلِیا مُرْشِدًا«17»
و (اگر در آنجا بودی) خورشید را می‌دیدی که به هنگام طلوع، به سمت راست غارشان متمایل می‌گردد؛ و به هنگام غروب، به سمت چپ؛ و آنها در محل وسیعی از آن (غار) قرار داشتند؛ این از آیات خداست! هر کس را خدا هدایت کند، هدایت یافته واقعی اوست؛ و هر کس را گمراه نماید، هرگز ولی و راهنمایی برای او نخواهی یافت!

غار اصحاب کهف شرقی یا غربی نبود بلکه قطبی بوده یعنی درب غار به سمت قطب بود و هم هنگام طلوع هم غروب شعاع افتاد به داخل غار می تابید.

این از آیات خداست شاید به این نکته اشاره داشته باشد که خداوند خواسته بدنهای آنان را از گرمای افتاب و تغییر رنگ لباسهایشان حفظ کند .

َتَحْسَبُهُمْ أَیقَاظًا وَهُمْ رُقُودٌ وَنُقَلِّبُهُمْ ذَاتَ الْیمِینِ وَذَاتَ الشِّمَالِ وَكَلْبُهُمْ بَاسِطٌ ذِرَاعَیهِ بِالْوَصِیدِ لَوِ اطَّلَعْتَ عَلَیهِمْ لَوَلَّیتَ مِنْهُمْ فِرَارًا وَلَمُلِئْتَ مِنْهُمْ رُعْبًا«18»
و (اگر به آنها نگاه می‌کردی) می‌پنداشتی بیدارند؛ در حالی که در خواب فرو رفته بودند! و ما آنها را به سمت راست و چپ میگرداندیم (تا بدنشان سالم بماند). و سگ آنها دستهای خود را بر دهانه غار گشوده بود (و نگهبانی می‌کرد). اگر نگاهشان می‌کردی، از آنان می‌گریختی؛ و سر تا پای تو از ترس و وحشت پر می‌شد!

در ایه 18 اشاره میکند واگر به انان نگاه می کردید می پنداشتید بیدارند در حالی که در خواب فرو رفته بودند .این ایه گویای این مطلب است خواست اصحاب کهف خواب معمولی نبود چشمانشان به هنگام خواب باز بود یا مثل چشم انسانهای بیدار حرکت می کرد و برخی گفتند چشمشان باز بود برای این بود که از حیوانات موذی در امان باشند .

وَكَذَلِكَ بَعَثْنَاهُمْ لِیتَسَاءَلُوا بَینَهُمْ قَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ كَمْ لَبِثْتُمْ قَالُوا لَبِثْنَا یوْمًا أَوْ بَعْضَ یوْمٍ قَالُوا رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْ فَابْعَثُوا أَحَدَكُمْ بِوَرِقِكُمْ هَذِهِ إِلَى الْمَدِینَةِ فَلْینْظُرْ أَیهَا أَزْكَى طَعَامًا فَلْیأْتِكُمْ بِرِزْقٍ مِنْهُ وَلْیتَلَطَّفْ وَلَا یشْعِرَنَّ بِكُمْ أَحَدًا«19»
این‌گونه آنها را (از خواب) برانگیختیم تا از یکدیگر سؤال کنند؛ یکی از آنها گفت: «چه مدت خوابیدید؟!» گفتند: «یک روز، یا بخشی از یک روز!» (و چون نتوانستند مدت خوابشان را دقیقا بدانند) گفتند: «پروردگارتان از مدت خوابتان آگاهتر است! اکنون یک نفر از خودتان را با این سکه‌ای که دارید به شهر بفرستید، تا بنگرد کدام یک از آنها غذای پاکیزه‌تری دارند، و مقداری از آن برای روزی شما بیاورد. اما باید دقت کند، و هیچ کس را از وضع شما آگاه نسازد...

هدف از خواب طولانی اصحاب کهف چی بود ؟ ایه 19 سوره کهف به این سوال پاسخ می دهد ما انها را از خواب برانگیختیم تا از یکدیگر سوال کنند که چه مدت خوابیدند نتوانستند مدت دقیق خواب را تعیین کنند گفتند پروردگار شما از شما آگاه تر است .

نکته اول  : از این ایه استفاده می شود تا حقیقت غلبه نهایی حق بر باطل روشن شود یعنی وقتی از شهری که اهل باطل بودند فرار کردند تا ایمانشان خدشه دار نشود و انها از غلبه حق نا امید شدند وقتی به غار رفتند از خدا خواستند آنان را مشمول رحمت خودقرار دارد خدا هم دعای انان را اجابت کرد سالیان به خواب رفتند و بعد بیدارشان کردند تا بفهمند چند سال در خواب بودند و کوتاهی یا درازی طول عمر دلیلی بر از بین رفتن حق نیست .

غلبه نهایی حق بر باطل هم برای اصحاب کهف مشخص شود هم برای دیگران که دچار شک و تردید در توحید شده بودند و این داستان اصحاب کهف معجزه ای برای هدایت مردم شد .

نکته دیگر : اهمیت غذای پاک و پاکیزه   :  اینکه اصحاب کهف در ان موقعیت از شهرشان فرار کردند و به غار پناه بردند به فکر این هستند طعامی که این شخص تهیه می کند پاک و پاکیزه باشد .

۹۰/۱۲/۲