در علم اخلاق می گویند به هر نوع بی رغبتی به کار تنبلی گفته می شود. شخص بدون کوچکترین ضعف جسمانی مهم ترین کارهای خودر ا به تاخیر انداخته و یابا اکراه و اجبار انجام می دهد .


قران در خصوص منافقین  بیان می کند :  إِنَّ الْمُنَافِقِينَ يخَادِعُونَ اللَّهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْ وَإِذَا قَامُوا إِلَى الصَّلَاةِ قَامُوا كُسَالَى يرَاءُونَ النَّاسَ وَلَا يذْكُرُونَ اللَّهَ إِلَّا قَلِيلًا(النساء/142)
منافقان مي‌خواهند خدا را فريب دهند؛ در حالي که او آنها را فريب مي‌دهد؛ و هنگامي که به نماز برمي‌خيزند، با کسالت برمي‌خيزند؛ و در برابر مردم ريا مي‌کنند؛ و خدا را جز اندکي ياد نمي‌نمايند!


از پیامبر صلوات الله علیه سوال شد چطور می شود وقتی به سوی نماز می روند با کسالت می باشند؟ پیامبر فرمودند افرادی که نمازشان را اخر وقت می خوانند و نمازشان را فشرده بجا می آورند نماز منافقان می باشد .


 وَمَا مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقَاتُهُمْ إِلَّا أَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَبِرَسُولِهِ وَلَا يأْتُونَ الصَّلَاةَ إِلَّا وَهُمْ كُسَالَى وَلَا ينْفِقُونَ إِلَّا وَهُمْ كَارِهُونَ(التوبة/54)
هيچ چيز مانع قبول انفاقهاي آنها نشد، جز اينکه آنها به خدا و پيامبرش کافر شدند، و نماز بجا نمي‌آورند جز با کسالت، و انفاق نمي‌کنند مگر با کراهت!

 


عواقب تنبلی در زندگی دنیایی : 

1- عدم بهره مندی از موفقیت در دنیا و اخرت

امام صادق عليه ‏السلام   :  - به يكى از فرزندان خود- : از تنبلى و بى‏حوصلگى ، بپرهيز ؛ زيرا كه اين دو خصلت ، تو را از بهره دنيا و آخرتت باز مى‏دارند .

2- نرسیدن به آمال و آ زوها  :

امام علی علیه السلام : هر کس سستی و تنبلی اش استمرار یابد به آ زویش نمی رسد .

3- نفرین ائمه بر شخص تنبل :

امام باقر علیه السلام : من نفرت دارم از شخصی که در کار دنیایش تنبل باشد هر کس در کار دنیایش تنبل باشد در کار اخرتش تنبل تر است .

4- تنبلی مانع بزرگ برای موفقیت است:

امام علی علیه السلام : افت موفقیت تنبلی است .

5- فقر :

در روایت امده است انگاه که هر چیز جفت گشت تنبلی و درماندگی با هم جفت شدند و فقر محصول و ثمره ان دو گشت .

6- انسان تنبل سد بار دیگران می باشند :

امام باقر علیه السام در فراهم اوردن معیشت خود تنبل مباش که بار دوش دیگران خواهی شد .


راهکارهای از بین بردن تنبلی :

1- مرد امروز زندگی خود باشید  :  موفقیت اینده در زندگی در گرو اقدام امروز شما می باشد پس نه اندوه گذشته را بخورید و نه در رویای اینده خود باشید .حال را دریابید .


2-- مثبت فکر کنید : يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا أَيحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ(الحجرات/12)

اي کساني که ايمان آورده‌ايد! از بسياري از گمانها بپرهيزيد، چرا که بعضي از گمانها گناه است؛ و هرگز (در کار ديگران) تجسس نکنيد؛ و هيچ يک از شما ديگري را غيبت نکند، آيا کسي از شما دوست دارد که گوشت برادر مرده خود را بخورد؟! (به يقين) همه شما از اين امر کراهت داريد؛ تقواي الهي پيشه کنيد که خداوند توبه‌پذير و مهربان است!

3- به خودتان پاداش دهید .

4- برای خودتان هدف تعیین کنید .

5- قصد و اراده جدی داشته باشید :
امام علی علیه السلام : با عزم و اراده جدی به مبارزه با سستی بر خیزید.

6- با افراد زرنگ و پرکار همنشین باشید .





امام موسی کاظم (علیه السلام)

اِنَّ اللهَ عَزَّوَجَلَّ لَیبْغِضُ الْعَبْدَ النَوّامَ، اِنَّ اللهَ یبْغِضُ الْعَبْدَ الفارِغَ

خداوند دشمن بنده ای است که زیاد می خوابد و بیکار است.

استاد حافظان نور -28-6-91