۳- ملاک خوب و بد بودن عمل :

۱- انسان عملی را انجام داده است علاقه ندارد عمل را به او نسبت دهند .

۲- انسان شرمش بیاید دیگران از کار وی مطلع شوند.

حضرت می فرمایند قبل انجام کار بر روی ان فکر کنید .

 

۴- ابروی خودت را از تیرهای سخنان حفظ کن یعنی هر انچه می شنوی نگو.

زبانی که بیشتر گناهان را با آن ن مرتکب می شویم .  دروغ می گوییم ، ارزش و شخصیت کسی را ازبین می بریم و. تهمت و افترا و.. می زنیم .

 

حضرت سه نکته اینجا می فرمایند : ۱- انسان مواظب زبان خود باشد.۲ - کم بگویید اما محکم بگویید و سست نگویید .

تا سخنی نگفتید ان سخن در بند شماست اما وقتی سخن گفته شد شما در بند ان می باشید .

امام علی علیه السلام می فرمایند : کسی که زیاد حرف بزند لغزش ها و اشتباهاتش بیشتر است .

گوش انسان مانند دروازه ای است که کسی نیست مواظب ان باشد بنا براین باید این روحیه را در خود تقویت کنیم هر چه را شنیدیم بدون توجه بیان نشود.

۳- انسان وقتی سخنی می شنود ان را تکذیب کند.

 

عاقل کیست ؟عاقل کسی است که

۱- زبانش را از غیبت حفظ کند.

۲- هنگام خشم بتواند خودش را کنترل کند.

۳- رفتار و عملش نشان دهنده کیفیت عقل است .

۴- کم حرفی  :انسان عاقل کم سخن  می گوید  و جز از روی نیاز سخن نمی گوید.

 

 معیار سنجش عقل 

 ۱ : صبر به هنگام ترس  ، ۲-اعتدال به هنگام رغبت ، ۳- نرمخویی با مردم ، ۴- جدال نکردن با مردم

 

 امام علی علیه السلام می فرمایند سه چیز است که نشانگر عقل صاحبش است :

۱- نمایند ه : نماینده انسان به نوعی ایده های شخص را می گوید اگر شخصی موجه نباشد همه چیز را از چشم او می بینند.

2- کتاب : (قلم )شخص که نشانگر عقل اوست .

3- هدیه دادن .

ادم عاقل هیچ وقت امر غیر ممکن را قبول نمی کند . در روایتی امام صادق علیه السلام فرمودند : هر وقت خواستی عقل و خرد شخصی را در مجلسی بسنجی یک امر محال را بگو اگر منکر شد بفهم عاقل است و اگر تایید کرد یعنی عاقل نیست.

۴-  نظر دادن و رای شخص . (غررالحکم ج 2 و مستدرک ص 207 )

عاقل نه تنها در رای و نظر بلکه وقتی می خواهد سخنش را بیان کند ادبیات مناسب انتخاب می کند.

انسان عاقل سود و زیان حرفش هم در نظر می گیرد دوست و دشمن خود را تشخیص می دهد.

عقل می دانی چه می باشد رفیق .....انچه می راند تو را از هر نهیب

 

عوامل رشد عقل :

مسواک زدن :  امام باقر علیه السلام   :  السواک یزید فی العقل  (کافی ج 6 ص 371 )

خوردن کرفس :  پیامبر اکرم صلوات الله : علیکم بالکرفس ... بر شما باد که کرفس بخورید...

سرکه :امام رضا علیه السلام  ( کافی ج 6 ص 371 )

 

مشورت کردن : امام علی علیه السلام : من شاور الرجال شارکها فی عقولها   : کسی که با بزرگان مشورت می کند در عقول انها شریک می شود.

 نیز فرمودند هیچ تکیه گاه و پشتیبانی همچون مشاوره نیست.

 

علم اموزی :

امام صادق علیه السلام : کسی که در علم دقت و توجه می کند علمش بالا می رود .

از حضرت سوال شد علم چیست : فرمودند ان چیزی است که با ان خداوند عبادت شود و بهشت با ان کسب شود .

چه علمی بهتر از علم قران و حدیث و معارف اهل بیت.